Biodiversiteit bij Bosgroep Kempen Noord
Bosranden: een boost voor de biodiversiteit en bescherming tegen een grillig klimaat
Vele kleine stukjes bos en natuur maken ... één groot ecologisch netwerk
Heideherstel als stapsteen voor gladde slang in Postel
Landschapsherstel op de Kempense Heuvelrug
's Gravendel: herstel van Europese topnatuur langs de Kleine Nete
© Marieke
Bosranden: een boost voor de biodiversiteit en bescherming tegen een grillig klimaat
Bosranden aanleggen en onderhouden, zijn belangrijke activiteiten van de Bosgroepen. Daarin blijven we investeren.

De bosgroep plant een nieuwe bosrand aan met leerlingen van Vibo De Ring.
Grenzend aan open gebied is het nuttig om een bosrand aan te leggen. Een bosrand creëert namelijk een beter microklimaat in het bos zelf en zorgt voor minder windval bij storm. Ook fungeren bosranden als buffers voor het bos, terwijl interne bosranden dan weer een brandvertragend effect kunnen hebben.
We zetten ons dagdagelijks in voor meer bosranden. Dit is een deel van onze basiswerking en directe samenwerking met private eigenaars.
Ook in 2025 hebben we heel wat bosrand aangeplant: 4 km met 4400 plantjes.
Deze planten worden voor 70% gesubsidieerd door de provincie Antwerpen. De overige 30% betaalt de eigenaar, waarin ook aanplanting en nazorg zit. We gaan graag op terrein om samen met de eigenaar te bekijken welke soorten we best aanplanten en waar de bosrand moet aangeplant worden. Dit advies is cruciaal voor het slagen van de bosrand.
Bosranden 2022-2023:
1888 planten in de bosranden
Bosranden 2023-2024:
6847 planten in de bosranden
Bosranden 2024-2025:
4400 planten in de bosranden

Verborgen natuurplekjes worden via FEN-middelen in ere hersteld
Vele kleine stukjes bos en natuur maken … één groot ecologisch netwerk
Het boslandschap in Vlaanderen bestaat uit vele geïsoleerde gebiedjes. Dat is een kwetsbare situatie voor de soorten die er leven. Bosgroep Kempen Noord heeft oog voor deze kleine natuurpareltjes. We zien ze als belangrijke schakels in een groot ‘Functioneel Ecologisch Netwerk’ (FEN).

Voorbeeld omvorming naar eiken-berkenbos
Met provinciale steun werken we er aan hogere natuurwaarden. Zo kunnen verschillende soorten de geïsoleerde bosjes gebruiken als stapstenen doorheen het landbouwgebied. Dit doen we door eerst de grootste natuurverbindingen in iedere regio te bepalen. Via ons lokaal netwerk van boseigenaars werken we nadien verschillende ecologische inrichtingsprojecten verder uit.
In Ravels ligt bijvoorbeeld het private bos ‘Tulderheide’. Decennialang bepaalden eentonige blokken Corsicaanse den het bosbeeld. In 2024 maken we een ingesloten bospoel opnieuw open. We leggen ook lichtrijke corridors aan door het bos. Dat is ideaal voor de instandhouding van de zeldzame poelkikker en het zorgt voor een betere bosbeleving.
Een ander voorbeeld is Hoogstraten, waar de focus ligt op de typisch Kempense bostypes zoals eiken-berkenbossen en oude grove dennenbossen. Samen met verschillende boseigenaars halen we Amerikaanse vogelkers uit het bos en planten we er inheemse soorten aan. Zo werken we aan een versnelde omvorming naar streekeigen bossen waar typische soorten zoals de zwarte specht en de wespendief zich thuis voelen.
In de Berkenbossen (Mol) geven we een nieuwe inrichting aan de natuur onder een hoogspanningsleiding. Door de zandige bodem te plaggen, ontstaat een mozaïek van droge heide en heischraal grasland. Een win-win-winsituatie: een ideale biotoop voor de levendbarende hagedis, een onderhoudsvriendelijke omgeving voor de netbeheerder én een aangename afwisseling tijdens de boswandeling.
Natuurprojecten in het Functioneel Ecologisch Netwerk
FEN-projecten 2021–2024 Bosgroep Kempen Noord



Inrichtingsproject Postel © Tom Snoeckx (RLKGN)
Heideherstel als stapsteen voor gladde slang in Postel
Op het domein van de abdij van Postel voerden Bosgroep Kempen Noord en Regionaal Landschap Kleine en Grote Nete inrichtingswerken uit om de beschermde gladde slang alle kansen te geven.
De abdij van Postel ligt tussen 2 leefgebieden van de gladde slang in Nederland. In het kader van 'het soortenbeschermingsprogramma gladde slang' voerden we hier met financiële steun van provincie Antwerpen inrichtingswerken uit.
We creëerden een divers landschap van open zand, pijpenstrootje en struikhei tussen de dennenbossen. Her en der op de open plek worden liggende boomstammen, takkenhopen en slangenbulten voorzien. Dit habitat vormt een ideaal leefgebied voor de gladde slang en de levendbarende hagedis, een geliefkoosde prooi. Naast de gladde slang profiteren ook andere soorten van deze inrichting, zoals de boomleeuwerik en de nachtzwaluw.


Contact
Tom Snoeckx
Medewerker biodiversiteit Regionaal Landschap Kleine en Grote Nete tom.snoeckx@rlkgn.be
Landschapsherstel op de Kempense Heuvelrug
Eind 2023 verbeterden we het landschap van de Heuvelrug en werkten we mee aan verbindingen doorheen deze bossen.

In overleg met Regionaal Landschap Kleine en Grote Nete werken we aan de landschapsvisie op de Kempische Heuvelrug.
De Kempense Heuvelrug en valleien typeren het landschap van de centrale Kempen. Het is een gebied met een grote open ruimtekwaliteit. Om de open ruimte te verduurzamen, werd er een toekomstvisie opgemaakt. Deze visie wil de kwaliteiten van het landschap leesbaar maken, vrijwaren en versterken en daarbij inspelen op de uitdagingen van de toekomst en actuele beleidslijnen.
Momenteel leggen Bosgroep Kempen Noord en Regionaal Landschap Kleine en Grote Nete nadruk op de realisatie van de visie met acties rond landschapsherstel en biodiversiteit. Zo werken we de volgende jaren samen met maar liefst 5 private eigenaars in het gebied, om landduin- en droge heidevegetaties te herstellen op een totale oppervlakte van 8 hectare.
We zetten in op van het openmaken van een paraboolduin, ruigte- en hakhoutbeheer, het verondiepen van grachten (waterinfiltratie) en ontharding.
Het project werd mogelijk gemaakt dankzij FEN-middelen van de provincie Antwerpen. Met deze subsidies werkt de provincie aan een functioneel ecologisch netwerk om de achteruitgang van de biodiversiteit te stoppen.

‘s Gravendel: herstel van Europese topnatuur langs de Kleine Nete
Europese topnatuur in ‘s Gravendel. Met onze partners herstellen we de natuur in dit unieke veengebied langs de Kleine Nete.

Beeld van de diverse bossen in de vallei van de Kleine Nete rond 's Gravendel
Het ‘s Gravendel is een waardevol laagveengebied in Retie. Door verdroging, vermesting en weggevallen beheer, dreigt het markante karakter van dit natuurgebied te verdwijnen.
Een sterk partnerschap tussen de Bosgroep, boseigenaars, ANB, de provincie Antwerpen, UAntwerpen en Regionaal Landschap moet zorgen voor een ommekeer. Momenteel wordt een natuurhersteltraject bepaald met de opmaak van een beheerplan. In 2025 worden de eerste natuurwerken via sponsoring van het Bodem~Water Landschap project uitgevoerd. Op langere termijn denken we ook na over duurzame oplossingen in het omliggende landschap.
Partners



