Biodiversiteit bij Bosgroep Kempen Noord
Bosranden: een boost voor de biodiversiteit en bescherming tegen een grillig klimaat
Vele kleine stukjes bos en natuur maken ... één groot ecologisch netwerk
Topnatuur vanuit de lucht: 16 hectare natte natuur op privédomein 's Gravendel hersteld
Bosgroep en private boseigenaars herstellen natuur in Kasterlee om bedreigde heikikker te helpen
's Gravendel: herstel van Europese topnatuur langs de Kleine Nete
© Marieke
Bosranden: een boost voor de biodiversiteit en bescherming tegen een grillig klimaat
Bosranden aanleggen en onderhouden, zijn belangrijke activiteiten van de Bosgroepen. Daarin blijven we investeren.
De bosgroep plant een nieuwe bosrand aan met leerlingen van Vibo De Ring.
Grenzend aan open gebied is het nuttig om een bosrand aan te leggen. Een bosrand creëert namelijk een beter microklimaat in het bos zelf en zorgt voor minder windval bij storm. Ook fungeren bosranden als buffers voor het bos, terwijl interne bosranden dan weer een brandvertragend effect kunnen hebben.
We zetten ons dagdagelijks in voor meer bosranden. Dit is een deel van onze basiswerking en directe samenwerking met private eigenaars.
Ook in 2025 hebben we heel wat bosrand aangeplant: 4 km met 4400 plantjes.
Deze planten worden voor 70% gesubsidieerd door de provincie Antwerpen. De overige 30% betaalt de eigenaar, waarin ook aanplanting en nazorg zit. We gaan graag op terrein om samen met de eigenaar te bekijken welke soorten we best aanplanten en waar de bosrand moet aangeplant worden. Dit advies is cruciaal voor het slagen van de bosrand.
Bosranden 2022-2023:
1888 planten in de bosranden
Bosranden 2023-2024:
6847 planten in de bosranden
Bosranden 2024-2025:
4400 planten in de bosranden
Verborgen natuurplekjes worden via FEN-middelen in ere hersteld
Vele kleine stukjes bos en natuur maken … één groot ecologisch netwerk
Tijdens de vorige legislatuur werd met steun van een provinciale FEN-subsidie al intensief gewerkt aan de uitbouw van dit biodiversiteitsnetwerk. Ook in 2025 zetten we die inspanningen verder, met bijzondere aandacht voor een duurzaam nazorgbeheer van zowel recente als eerdere natuurprojecten. Zo maakten we de heide opnieuw vrij in de hoogveenrelicten van Rommensbos en Koeberg (Hoogstraten), maaiden we de oevers van de vennen op de Hoge Heide (Rijkevorsel) en verwijderden we jonge berken en dennen uit de duinheide op de Kempense Heuvelrug (Kasterlee/Herentals). Daarnaast werden zowel droge als natte heischrale graslanden gemaaid op Bremberg en Scoutenheide (Kasterlee/Herentals).
Voorbeeld omvorming naar eiken-berkenbos
In Hoogstraten werkten we verder aan de instandhoudingsdoelstellingen (IHD) van het speciale beschermingszonegebied Heesbossen. Aansluitend op het openbaar natuurgebied Elsakker legden we een open corridor aan die fungeert als leefgebied en verbindingsstrook voor soorten zoals nachtzwaluw, bont dikkopje en poelkikker. Dit natuurproject kwam tot stand met subsidies uit het natuurbeheerplan en met bijkomende ondersteuning van de boseigenaar. Op een aangrenzende wildakker werd ter compensatie een nieuw bosje van dezelfde grootte aangeplant.
Samen met het Regionaal Landschap Kleine en Grote Nete werkten we ook in de PIDPA-bossen in Grobbendonk. In dit vrij eentonige, overwegend naaldhoutbos werd ingezet op meer structuurdiversiteit. Dat gebeurde via een combinatie van groepenkap, dunning en de aanleg van zowel interne als externe bosranden. Deze ingrepen zorgen voor meer variatie en creëren kansen voor lichtminnende bossoorten. Ook een historisch ven in het bos werd opnieuw vrijgemaakt om meer licht toe te laten. In de komende periode zal het Regionaal Landschap bijkomend inzetten op vernatting van het bosgebied en op het verbeteren van de biologische kwaliteit van het ven.
's Gravendel vanuit de lucht © provincie Antwerpen
Topnatuur vanuit de lucht: 16 hectare natte natuur op privédomein ‘s Gravendel hersteld
Het natuurherstel in ‘s Gravendel is het resultaat van een lang traject dat rond 2015 startte met de begeleiding van de private eigenaars door Bosgroep Kempen Noord. De bosgroep kreeg hulp van ecologen, hydrologen en andere terreinspecialisten van het Instituut voor Natuur- en Bosonderzoek, het Agentschap voor Natuur en Bos en Regionaal Landschap Kleine en Grote Nete. Na een grondige regio-analyse adviseerde ook Universiteit Antwerpen over het gebied. Op basis van deze adviezen stelde de bosgroep vervolgens een natuurbeheerplan op dat de visie en het beheer voor ‘s Gravendel en de omliggende natuur samenvat.
Gegadigden aanschouwen het natuurherstel tijdens een persmoment.
Al eeuwen pronkt in Retie een uitzonderlijk complex van natte heide en voedselarme vennen, waarvan de natuurwaarden worden erkend op Vlaams niveau. Centraal in het gebied ligt een moerassige depressie waar opborrelend grondwater zorgt voor unieke biologische omstandigheden met bijbehorende fauna en flora: bijzondere soorten zoals veenmossen, beenbreek en kleine veenbes. ‘s Gravendel maakt bovendien deel uit van een groter Europees beschermingsgebied (Natura 2000) en vormt een schakel tussen andere natuurkernen in de regio. Nu het gebied hersteld werd, hopen de partners hier ook andere waardevolle soorten terug te zien zoals de heikikker en poelkikker.
De familie Avonds werkt al lang samen met de bosgroep voor het beheer van hun bossen. ‘s Gravendel en de omliggende natuur zijn al enkele generaties in hun eigendom. Zij zien dan ook graag hun natuurgebied in ere hersteld. Eigenaar Filip Avonds legt uit: “Sinds de tweede helft van de twintigste eeuw staat ons natuurgebied onder druk door veranderingen aan het omliggende landschap. Zo werd onder andere ‘te rijk’ water aangevoerd uit de omgeving, wat de zeldzame omstandigheden in ‘s Gravendel verstoorde. Het is fijn dat door deze knappe samenwerking de oorspronkelijke natuur terug meer ruimte krijgt.”
Het natuurherstel op privé-domein 's Gravendel is indrukwekkend vanuit de lucht.
Centraal in het gebied ligt een moerassige depressie waar opborrelend grondwater zorgt voor unieke biologische omstandigheden met bijbehorende fauna en flora
“Het is ontzettend knap wat Bosgroep Kempen Noord, de Vlaamse overheid, de provincie Antwerpen en vele andere partners samen hebben bereikt”, vertelt gedeputeerde voor Milieu en Natuur Jan De Haes. “Onze provincie is weer een natuurparel rijker. Tal van dieren en planten kunnen terug floreren in een gebied zoals het er eeuwenlang heeft uitgezien. Met het gebiedsprogramma van de Kleine Nete onder de vleugels van gouverneur Cathy Berx en de provinciale collega’s bij de Bosgroep, spelen we onze sterkte als verbindende partner uit. Bovendien droegen we bij met een subsidie om het Functioneel Ecologisch Netwerk te versterken.” ’s Gravendel vormt namelijk een stapsteen tussen de omliggende natuurgebieden die lokale soorten gebruiken om zich te oriënteren, te migreren of uit te rusten.
“Met Water+Land+Schap 2.0 pakken we wateroverlast en droogte aan in kader van Blue Deal.
Dit initiatief kadert binnen een programma van de Vlaamse Landmaatschappij (VLM) dat deel uitmaakt van de Blue Deal. De Blue Deal is een programma dat de Vlaamse Regering lanceerde in de strijd tegen waterschaarste en droogte. Het programma bevat meer dan 70 acties en 400 projecten. Met de Blue Deal slaat Vlaanderen de weg in van minder verharding, meer vernatting en maximaal circulair watergebruik. Meer informatie op www.vlm.be.
Bosgroep en private boseigenaars herstellen natuur in Kasterlee om bedreigde heikikker te helpen
Bosgroep Kempen Noord herstelt 4 vennen bij 3 private eigenaars in Kasterlee. Zij creëren zo een stapsteen voor zeldzame lokale soorten.
Een opkikker voor cruciale soorten
De heikikker en de poelkikker zijn Provinciaal Prioritaire Soorten voor provincie Antwerpen. Dit zijn bedreigde soorten die beduidend meer in de provincie voorkomen dan in de rest van Vlaanderen. Ze zijn cruciaal voor onze lokale biodiversiteit. “Naast bedreigd, zijn de poel- en heikikker ook nog eens veeleisend voor hun leefomgeving”, vertelt Thomas Van De Peer van Bosgroep Kempen Noord. “Enkel vennen in heidegebied, met zuur, voedselarm water, volstaan. Verlies van die omgeving zorgt voor verlies van de soorten. Dat maakt het zo belangrijk om hun leefomgeving te beschermen.”
"Naast bedreigd, zijn de poel- en heikikker ook nog eens veeleisend voor hun leefomgeving."
Het ven kreeg een stevige onderhoudsbeurt. Op de lange termijn wint de biodiversiteit.
Blik op de toekomst
Thomas legt uit welke werken er gepland zijn: “Om de vennen terug deels vrij te maken, worden een aantal bomen gekapt, de oevers krijgen een schuinere rand en het overtollige slib en strooisel gaat weg. Dat ziet er intensief uit in het begin, maar de natuur herstelt zich snel en op termijn wint de biodiversiteit hierbij.” Dat de vennen gelegen zijn op privé-eigendom, maakt dat het grote publiek de poelen niet kan bezichtigen. Bosgroep Kempen Noord organiseert wel een excursie zodat geïnteresseerden ook een kijkje kunnen nemen.
Dit project is gelegen in de Kleine Nete Vallei en werd gerealiseerd met projectmiddelen Bodem~Water, een initiatief opgenomen in Water+Land+Schap 2.0.
Met Water+Land+Schap 2.0 pakken we wateroverlast en droogte aan in kader van Blue Deal.
Dit initiatief kadert binnen een programma van de Vlaamse Landmaatschappij (VLM) dat deel uitmaakt van de Blue Deal. De Blue Deal is een programma dat de Vlaamse Regering lanceerde in de strijd tegen waterschaarste en droogte. Het programma bevat meer dan 70 acties en 400 projecten. Met de Blue Deal slaat Vlaanderen de weg in van minder verharding, meer vernatting en maximaal circulair watergebruik. Meer informatie op www.vlm.be.
Bodem~Water is opgenomen in het samenwerkingsverband van de Kleine Nete.
‘s Gravendel: herstel van Europese topnatuur langs de Kleine Nete
Europese topnatuur in ‘s Gravendel. Met onze partners herstellen we de natuur in dit unieke veengebied langs de Kleine Nete.
Beeld van de diverse bossen in de vallei van de Kleine Nete rond 's Gravendel
Het ‘s Gravendel is een waardevol laagveengebied in Retie. Door verdroging, vermesting en weggevallen beheer, dreigt het markante karakter van dit natuurgebied te verdwijnen.
Een sterk partnerschap tussen de Bosgroep, boseigenaars, ANB, de provincie Antwerpen, UAntwerpen en Regionaal Landschap moet zorgen voor een ommekeer. Momenteel wordt een natuurhersteltraject bepaald met de opmaak van een beheerplan. In 2025 worden de eerste natuurwerken via sponsoring van het Bodem~Water Landschap project uitgevoerd. Op langere termijn denken we ook na over duurzame oplossingen in het omliggende landschap.
Partners
