Biodiversiteit bij de Voorkempen
Antitankgracht, ruggengraat van de Voorkempen
Hoe we de groenblauwe natuurverbinding versterken in de omgeving van de Antitankgracht.
De Antitankgracht is het langste beschermde landschap van Vlaanderen en vormt de ruggengraat van de Voorkempen. De kunstmatig aangelegde waterloop zonder valleisysteem, kan door zijn militaire ligging en opgebouwde historiek een grote rol spelen op vlak van biodiversiteit, erfgoedwaarden, landschapsbeleving en lokale recreatie.
Regionaal Landschap de Voorkempen kent, met de financiële steun van provincie Antwerpen, subsidies toe aan eigenaars en gebruikers in de omgeving van de Antitankgracht die KLE’s willen aanplanten. KLE’s staat voor Kleine Landschapselementen zoals bomen, hagen, heggen en houtkanten. Die vormen groene stapstenen tussen groenzones.
"Deze waterloop zonder valleisysteem kan een toonvoorbeeld worden van een groenblauwe verbinding in de provincie Antwerpen. Een samenwerking tussen overheid en burger is nodig om het volle potentieel uit de regio te halen."
Anne Stuer, projectcoördinator erfgoed en landschap Regionaal Landschap de Voorkempen
Contact
Ines Van Limbergen Coördinator ines.vanlimbergen@rldv.be
dreef Essen met Eekhoorn © Chantal Bogers
Boombruggen
Hoe we het boombruggennetwerk in de Voorkempen versterken.
"Dankzij een enthousiaste particulier kunnen we hier een grote meerwaarde creëren voor de natuur."
Bert Vereyken
In Deurne, Schoten, Wijnegem en Schilde verschenen 16 bijzondere oversteekplaatsen, 6 meter boven de rijweg. Niet voor de acrobaten onder ons, wel voor boombewoners zoals eekhoorns. In totaal installeerde het Regionaal Landschap De Voorkempen al 53 boombruggen. Ook in Brasschaat, Essen, Wuustwezel, Kapellen, Kalmthout en Zoersel kunnen eekhoorns veilig de weg over.
Elk jaar sneuvelen vele dieren onder de wielen van het verkeer. Een simpele ingreep zoals een dik touw tussen twee boomkruinen, over drukke autowegen heen is een eenvoudige en goedkope manier om verkeersslachtoffers onder dieren te vermijden. Wij zochten naar de locaties die het meeste baat hadden bij een boombrug op basis van onder andere de Natuurpuntwebsite www.dierenonderdewielen.be.
foto © Chantal Bogers
"Boombruggen geven eekhoorns een interessante kans om nieuw leefgebied te ontdekken. Na bijkomend onderzoek ter plaatse kwamen we uit op een vijftiental potentiële boombrugverbindingen in het Groen-Kruisgebied."
Bert Vereyken
Rommersven – © RLDV
Groot ven in woonwijk krijgt nieuw leven
Op 7 oktober 2025 startten de werken voor het herstel van het Rommersven, het grootste ven van Brecht. Dit waardevolle ven ligt ingesloten tussen het Groot Schietveld en de E19, midden in een woongebied. Ondanks de uitdagende ligging sloegen de 25 eigenaars de handen in elkaar met Regionaal Landschap de Voorkempen (RLDV) om het ven opnieuw om te vormen tot een gezond leefgebied voor fauna en flora.
© Dieter Daniëls
"Het Rommersven is niet zomaar een vijver, maar een ontbrekende schakel in een groter natuurverhaal."
Gedeputeerde Jan De Haes
Concrete ingrepen
Om dat te bereiken werden de afgelopen maanden verschillende ingrepen uitgevoerd. De bovenste laag met organisch materiaal en slib werd afgeplagd tot op het zand. Dat gebeurde over een oppervlakte van 2,7 hectare met een volumeschatting van 3200 m³. Daarmee verdwenen de overtollige voedingsstoffen en krijgt de natuur opnieuw kansen om zich te herstellen.
Vervolgens werden in het ven drie diepe poelen aangelegd, zodat er zelfs tijdens droge periodes altijd water aanwezig blijft – cruciaal voor de voortplanting van amfibieën. In een laatste fase werd onderzocht hoe meer regenwater naar het ven kan worden geleid, zodat het waterpeil stabieler blijft en het ven minder snel verdroogt. Dat kon relatief eenvoudig door het afleiden van het gescheiden regenwater. Het afgegraven slib ging overigens niet verloren: lokale landbouwers gebruiken het als organische bemesting op hun akkers. Zo werd een afvalproduct een gebruiksproduct voor de lokale landbouw.
“Het Rommersven is niet zomaar een vijver, maar een ontbrekende schakel in een groter natuurverhaal. Vennen zijn in Vlaanderen zeldzaam, maar van onschatbare waarde voor onze biodiversiteit. Door dit ven te herstellen, maakten we de verbinding tussen het Groot Schietveld, het Klein Schietveld en de Brechtse Heide sterker. Dat is cruciaal voor soorten die ruimte nodig hebben om te overleven, maar tegelijk ook een grote meerwaarde voor de buurt. Het ven vangt regenwater op, houdt de omgeving groener en zorgt voor een aantrekkelijk landschap”, legt gedeputeerde Jan De Haes uit. “Dit project toont hoe bewoners, gemeente, Regionaal Landschap en provincie samen een gedegradeerd stuk natuur kunnen omvormen tot een veerkrachtige plek met toekomst.”
© RLDV
"Dat we dit samen kunnen realiseren maakt ons als eigenaars zeer trots."
Mede-eigenaar Gert-Jan
25 buren investeren in natuurherstel
Bijzonder is dat dit herstelproject gedragen wordt door alle 25 particuliere eigenaars. “Dat we dit samen kunnen realiseren maakt ons als eigenaars zeer trots. Om iedereen te overtuigen, hebben we als vereniging van mede-eigenaars een lange en moeizame weg afgelegd”, zegt mede-eigenaar Gert-Jan. “Ons ven lag er jarenlang verloederd bij. De plannen om dit aan te pakken gaan al terug tot voor 2010. Omdat een plaatselijke aanpak – zoals opkuis en maaiwerken – ontoereikend bleek, kozen we ervoor om in zee te gaan met RLDV en samen met hen een globaal traject af te leggen. Dat resulteerde uiteindelijk in dit groot project. De werken zijn geen eindstadium, maar een begin van een toekomstgerichte visie op onderhoud en behoud van het ven en de afwateringsproblematiek in de omgeving.”
Het project werd financieel mogelijk gemaakt door de eigenaars, Regionaal Landschap de Voorkempen (RLDV) en provincie Antwerpen en gemeente Brecht. In totaal gaat het om een investering van 60.000 euro.